Program Wzmacniania Rodziny, czyli SFP10-14 w Polsce

W 2007 roku Fundacja MARATON rozpoczęła prace związane z opracowaniem polskiej wersji SFP10-14. Było to możliwie dzięki umowie zawartej z Oxford Brookes University z Wielkiej Brytanii i Diageo GB.

Celem projektu jest:

  • Adaptacja materiałów i podejścia SFP10-14 do polskich warunków społecznych i kulturowych;
  • Pilotażowe sprawdzenie funkcjonowania polskiej wersji programu w pracy z rodzicami i nastolatkami;
  • Przygotowanie polskiej wersji SFP10-14 do badań sprawdzających skuteczność programu (obejmujących dużą, ogólnopolską próbę rodzin)

Dotychczas zrealizowano następujące zadania:

  1. Jako podstawę opracowania Polskiej wersji programu wybrano Brytyjską adaptację SFP10-14. Decyzja ta była związana z tym, że materiały Brytyjskie są nam bliższe kulturowo a materiał filmowy został zrealizowany ciekawiej niż oryginał Amerykański. Przetłumaczono więc na język polski Brytyjski podręcznik dla realizatorów programu wraz z tekstami filmów DVD wykorzystywanych w trakcie zajęć.
  2. Pierwszą, polskojęzyczną wersję programu przekazano ekspertom: psychologom i pedagogom, specjalistom profilaktyki uzależnień, pracy z rodzicami i z młodzieżą. Zostali oni poproszeni o zapoznanie się z materiałami SFP10-14, wskazanie ich mocnych i słabych stron oraz elementów wymagających zmiany, tak aby program był jak najlepiej dopasowany do naszych warunków społeczno-kulturowych. Eksperci bardzo pozytywnie ocenili przedstawiony im program, podkreślając zwłaszcza, że jest to jedyna w Polsce oferta zarówno dla młodzieży, jak i dla rodziców scalające te dwie grupy. Eksperci „wyłapali” też różnego rodzaju błędy w tłumaczeniu, kilka kwestii niezgodnych z polskimi obyczajami oraz wskazali kontrowersyjne, ich zdaniem, elementy programu. Zwrócili też uwagę na możliwe trudności związane z realizacją zajęć. Kierując się ich uwagami, co do szczegółów, ale nie naruszając ogólnych założeń i nie zmieniając zasadniczego przekazu,  przygotowano wersję filmu DVD z polskimi lektorami.
  3. Brytyjski film DVD z głosami Polskich lektorów i inne, poprawione materiały SFP10-14 były podstawą pracy grup fokusowych rodziców i nastolatków. Spotkania takich grup zostały zorganizowane w Głogowie, Olsztynie i Warszawie. W czasie spotkań, zaprezentowano filmy DVD przeznaczone do wykorzystania w czasie sesji (grupom rodziców pokazano materiały z sesji dla rodziców i sesji rodzinnych a nastolatkom: z sesji młodzieżowych i rodzinnych), oraz poproszono uczestników o wykonanie tych zadań z programu, które budziły najpoważniejsze wątpliwości ekspertów. Celem pracy grup fokusowych było zebranie opinii rodziców i nastolatków na temat przedstawionych im materiałów oraz ogólnej idei i szczegółowych propozycji zawartych w SFP10-14. Sprawdzano również możliwości realizacji poszczególnych aktywności programu w zakładanym czasie. Program SFP10-14 został bardzo dobrze przyjęty zarówno przez rodziców jak i nastolatków. Zaproponowali wprowadzenie jedynie drobnych poprawek. Osoby prowadzące fokusy, nie stwierdziły też poważniejszych  problemów związanych np. z rozumieniem treści programu, instrukcji do zadań lub „zmieszczeniem” się w czasie. W wyniku konsultacji z rodzicami i młodzieżą przyjęto polską nazwę programu: Program Wzmacniania Rodziny. Ustalono też szczegóły dotyczące realizacji filmu (imion i wyglądu bohaterów, scenografii, narracji).
  4. Kierując się wnioskami z pracy grup fokusowych i analiz ekspertów opracowano podręcznik dla realizatorów Programu Wzmacniania Rodziny i wyprodukowano film prezentujący typowe scenki z życia rodzinnego odpowiadający naszym realiom i z Polskimi aktorami. Realizatorzy Programu Wzmacniania Rodzinny z trzech miast biorących udział w projekcie (Głogów, Olsztyn, Warszawa) wzięli udział w czterodniowym szkoleniu przygotowującym do prowadzenia zajęć z rodzicami i dziećmi. Szkolenie to prowadziła prof. Virginia Molgaard (autorka programu SFP10-14) oraz Lee Molgaard – odpowiedzialny za szkolenia realizatorów SFP10-14.
  5. Kolejny etap realizacji projektu adaptacji SFP10-14 do użycia w Polsce polega na pilotażowej realizacji programu połączonej z analizą jego funkcjonowania i wstępną oceną zmian, jakie udział w programie może wywoływać w rodzinach. Program Wzmacniania Rodziny będzie realizowany w Głogowie, Olsztynie i Warszawie. W każdym z tych miast, w 2008 roku zostaną zorganizowane dwie grupy złożone z 8-12 rodzin (w sumie w zajęciach weźmie udział około 60 rodzin). Realizacja poszczególnych sesji będzie starannie monitorowana przez samych realizatorów i niezależnych obserwatorów. Zostaną też zebrane informacje na temat odbioru zajęć przez ich uczestników – rodziców i młodzież. Wstępna ocena wyników będzie miała na celu sprawdzenie czy udział w Programie Wzmacniania Rodziny przynosi oczekiwane efekty w zakresie ograniczenia problemów związanych z zachowaniem nastolatków, poprawy ich umiejętności społecznych oraz poprawy umiejętności wychowawczych rodziców. Badania będą prowadzone w schemacie z oddziaływaniami odroczonymi w czasie. Oznacza to, że wszystkie rodziny włączone do projektu będą uczestniczyły w spotkaniach Programu Wzmacniania Rodziny, tylko część w zajęciach realizowanych wiosną 2008, a pozostali – w zajęciach realizowanych jesienią. Tym sposobem, grupa „jesienna” będzie punktem odniesienia (grupą porównawczą) dla grupy „wiosennej”.
  6. Wyniki powyżej opisanych badań pozwolą zdecydować, czy jeszcze jakieś zmiany w Programie Wzmacniania Rodziny są potrzebne po to, by poprawić jego funkcjonowanie i skuteczność wśród Polskich rodzin. Na ich podstawie zostanie więc opracowana ostateczna wersja programu, którą będzie można poddać ewaluacji wyników obejmujących dużą, ogólnopolską próbę rodzin. Wyniki tych badań pozwolą stwierdzić nie tylko skuteczność, ale również efektywność i wydajność Programu Wzmacniania Rodziny (czyli odpowiedzą na pytanie czy osiągnięcie określonych efektów jest opłacalne ze względu na koszty realizacji programu)